обновлено: 05:42, 29 октября 2026
Лух Авт
Йисаӊ-нуптаӊ охаль ими верам айкеӆат
Там ванан ияха актащам хоятат кутн йисаӊ-нуптаӊ тус ӆуӊтарат ханшты охаль ими Мария Двинянинова пиӆн уйтантысув. Ӆув муӊева уӆты-хоӆты щирӆаӆ па литературной верӆаӆ эӆты ям арат айкеӆ верас.
Время для чтения ~ 5 минут
Мария Тихоновна Двинянинова (Номина) 1951-мет таӆн Няксимволь куртан Суматвош районан хуӆ-вой веӆпасӆаты хоттэӆ ёх хоща там нови туром иӆпия ёхтас па айтэӆн иса охалят кутатн ус па энмас. 1968-мет таӆн ӆув Няксимволь куртаӆн нийӆ класс вуш унты ашкуӆа-интернат етшаптас. Щит сохнаптамаӆ юпийн охаль эви Суматвош кутап ашкуӆа-интернатн еӆӆы утаӆтыты вуянтас.
Там нэ верам айкеӆат щирн, муӊ япсыена оша пайтсув, хоты щи йисн шеӊк ар няврэм щи тахайн ус па еӆӆы пеӆа утаӆтыйс. Щи порайн, щи кутап ашкуӆа-интернатаӆн уӆтаӆ муй утаӆтытаӆан, Мария турсыйӆ уштатыя питас. Щиӊанща и тухаӆ щёсн иса потартыя ант па верытас. Щимащ вер ураӊан арсыр урокат манты пораятн ӆув нэпекат хуват иса утаӆтыйс. Ӆувеӆ утаӆтаты ёхӆаӆа-нэӊӆаӆа ар пелак щиты щи ӆув верам айкеӆӆаӆ нэпекан ханшас па туметан щитат ӆуӊатсайт, юхат ошаӊа муй щащаӊа версайт. Щиты охаль эвие аратэӆн хут тыӆащ сыс турсыйӆ хоӆыена уштыӆысӆы. Хун кутап ашкуӆа щи Суматвошн етшаптатыя питас, мет хащам тыӆщатн Мария веӆщи тумтака йитыя питас па турсыйӆ ӆув хощайӆ иса яӆпа щи ёхтас. Ищи порайн ӆувеӆ утаӆтыйм хоятат охаль эвия щиты ястасат, еӆӆы туп арсыр хатнэху мушат яммаӆтыты нэӊа ат утаӆтыйӆ. Ванта-са, ашкуӆайн няврэмат утаӆтатыя турсыйӆ муш вер ураӊан рупиттыя и пуша ант па верыттаӆ. Щимащ вераӆ ураӊан Мария нумасты питас, еӆӆы утаӆтыты ураӊан, муйсыр медицинской училищая ӆувеӆа манты мосаӆ.
Щиӊанща Суматвошаӊ кутап ашкуӆа-интернатаӆ етшаптамаӆ юпийн Мария Номина Ялуторовск вошан веӆщишак пуншам медицинской училищая манас. Щи тахаяӆн акушер нэ щирата еӆӆы утаӆтыты ун кущаятн вуса.
Няӆ-вет тыӆащ манам юпийн ӆув фельдшер тахая пайтса. Кашӊ порайн медицинской практикая охаль эвие Суматвош район леккар хотаӆа китыӆыса.
Юхат па щи тахайӆ эӆты 1974-мет таӆн Хулимсунт курта фельдшер нэ щирн рупитты китса. Хулимсунт па охаль ясаӊ эӆты рущ ясӊа ки кераттыя, щит «мевтэӊ ёхан». Щиты 1996-мет таӆ унты Мария Тихоновна ӆув мираӆ хоятат хоща арсыр муш верат вантман па ӆэщатман вещката ус па рупитас.
Имоӆтыйн ма инщмасэм ӆувеӆ, ай леккара уӆты рупатаяӆн моӆты ӆавартаӊ муй щёхласаӊ верат, аӆ па уӆӆысат. Мария Тихоновна нумаӆмасӆы хоты 1986-мет таӆн щимащ ӆавартаӊ вер ӆув рупатаяӆн ликмас.
Щи порайн, Хулимсунт куртэӆ мохты газовой трасса ӆэщатса. Унтан, ар рупата верты хоятат кутн и няврэм шаӊкап ӆаварт мушн ёхатса. Унт куртэӆн рупитты па газопровод шавиты ёхат-нэӊат ищи куромн ӆый куртаӊ леккар хотэӆа рация хуват айкеӆ китсат, хоты ай похлэӊкие вевтам муш верн ёхатса. Ай няврэм мушаӆ артаӆаты па оша верты ураӊан, там кутн ӆывеӆа тохӆаӊ хопн фельдшер китты мосаӆ. Щи таӆн Хулимсунт куртаӊ фельдшерско-акушерской таха хоща няврэм мушат вантты ай леккар ими, щаӆта акушер нэ па ус. Ӆын китомтак ай няврэмат тайсаӊан, щи верӆаӆ ураӊан газопровод трасса хоща уӆты унт курта мантыя ант па кашащсаӊан.
Мария Тихоновна сора актащас па тохӆаӊ хопн ищи куромн щий туса. Хун щи няврэм хоща ёхтас, оша версаӆӆы, хоты ӆув ӆаварт торах мушн ёхатса. Щаӆта мушаӊ пох Игрим вошаӊ леккар хота сора туты па мушӆаӆ туӊматтыя, рация хуват санавиация вертолёт вохса. Щиӊанща кимет хатаӆн тохӆаӊ хоп ёхтас па ӆув щи ай похлэӊки лекщитты щи тусӆы. Юхат Мария Тихоновна кимет тохӆаӊ хопан ёхи Хулимсунт куртаӆа щи ёхатмаӆ.
Мет ёхи хащам кутатн там йисаӊ-нуптаӊ охаль ими манэма потартас, хоты ӆув Няксимволь куртаӊ ашкуӆа-интернатн утаӆтыман умащ ӆуӊтарат ханшты питас. Тамхатӆ Мария Тихоновна охаль па рущ ясӊатн мет туса па хорасаӊа ӆуӊтарат ханштыя утаӆтымаӆ.
Владимир Енов ханшам потар
