Лух Авт
Муӊ нумӆэв, муӊ ант ёрэмаӆэв
Туняӆ, Воӆаӊ Ляльн нох питам нийӆъяӊмет таӆэв постатэван, «Арктическая эстафета Победы» ус. Ляль порайн тайм хорпи Вотвой, ӆонщхопатан, вуӆэӊ па амп ухӆатан тувман, ӆохан шушман Саха (Якутия), Чукотка, Красноярской мув сыӆат ӆарытман, Ямал мувева ёхтаптаса.
Там вер ӆэщатам ёх, хоятат пиӆан уйтантымеӆ порайн, Воӆаӊ Ляльн парам ёх эӆты потрат, айкеӆат, нэпекат акатсат. Ун кер тыӆащ хольмаӊмет хатаӆан, Хон мувеван уӆты Овс мув шимӆаӊ мир хоятат емаӊ хатӆ постатыйн, ӆуӊатты щира таӆаӊа ӆэщатам «Ямальские лица Победы» нэпек хоятата этаӆтаса.
Ӆуӊатты нэпекан Воӆаӊ Ляля яӊхам па щи таӆатан вещката рупитам, воӆаӊ меваӆ посатан юкантам хоятат эӆты потрат ханшсайт. Ӆув кутэӆан ханты па ур хоятат ищи уӆӆат.
Тата еӆӆы, Михаил Иванович Рускаламов эӆты потар манаӆ. Ӆув нэмаӆ ищи ӆуӊатты нэпека понман уӆ.
Мувев сайӆаман юр ант щалитас
Михаил Иванович Рускаламов 1921-мет таӆан Ӆапатнаӊк куртан сэма питас. Ащеӆ вой-хуӆ веӆпасӆаты хоята ус. Щит ураӊан, ханты похие ай тэӆан ӆохан яӊхты, хоӆап вантты па вой веӆты шеӊк яма хошас.
1937-1939-мет таӆатан, яма утаӆтыман, Пулӊават политпросвет ашкуӆа етшаптас. 1940-мет таӆан соӆтана уӆа.
Воӆаӊ Ляль питщам порайн, оӆаӊ хатӆат эӆты Ленинград вош сайӆаман ус. Старший сержант ӆаӊкар пос тайс, 336-мет стрелковой дивизия отделение кущая понман ус па 125-мет стрелковой бригадайн пошкан нёӆ эсаӆты хоята ӆуӊтасас. Щита лялясман, ӆув мушмаӆса па ям хуват госпиталян оӆас.
Юхат, Смоленской область Темкинской районан уӆты Назарьево курт пуӊаӆан, ляль манам порайн, взвод кущайӆ паратса. Михаил хув ант нумасман, кущайӆ рупата ӆув ёшаӆа усӆы. Нётапса ёхаттаӆ унты, яха уӆам ёхӆаӆ пиӆан, ям хув кут, немпщат вана ант эсаӆман тайсаӆӆаӆ. Ӆаӊкар посаӊ икев щи порайн, немпщат кутан хус моӆтаскем соӆтан па йи офицер паратас. Там ляль етшам юпийн, орден Красного Знамени меваӆ посан юкантса.
Жулица па Княжья куртат пуӊаӆан, 1944-мет таӆан, Михаил Рускаламов отделение ёхӆаӆ пиӆан ветъяӊ пеӆа вет немащ соӆтан веӆсат. Паратам хоятӆаӆ кутан офицерат па усат. Хус хоят ӆыӆӊа катаӆсат. Щи порайн Михаил ӆув ёша-кура, ветхощъяӊ немащ паратас. Кат офицер па, ӆын пошканӆан эӆты ӆыӆӆаӆ нох усӆы. Ванты, пошкан нёӆ нуша ус па кашӊ нёӆ ӆуӊатман тайса. Щи ляль юпийн, ханты хоятэв орден Славы III степени маса.
Германия хон мув унты ванамамеӆан, Новакс курт хоща, Одер ёхан уншты мосас. Немпщат, рут мув сыӆэӆ шеӊк такан аратысэӆ. Муӊ соӆтанӆув хоты, метшак паӆтапӆы па апраӊа ешащсат. Михаил Иванович соӆтанӆаӆ пиӆан ёхан унштэӆ порайн, немпщат ӆув ещаӆт ар пуш ӆойӆысат. Няӆ хатӆ сыс, хар тахайн, ӆый няӆхощъяӊ пуш немпщат ёхӆы пеӆа хатаӆтасӆэӆ. Муйкем немащ аршак ус, ӆув ант паӆман лялясты ёхӆаӆ пиӆан, няӆпуш контратакая ещаӆт этӆысат. Муӊ соӆтанӆув шаӊкап этман, немпщат артан веӆман, ӆув ӆэщатам харӆаӆ нох вуйӆысӆаӆ. Ӆыӆ уты отаӆан хус немащ пайтас. Там ляляпса артаӆамеӆ юпийн, орден Славы II степени меваӆ посан юкантса.
Воӆаӊ Лялян, отделение кущая уӆмаӆ сыс, тэӆые соӆтан утаӆтас. Муй щиран таксар, паӆтапӆы па юр ант щалитман рут мувеӆ сайӆаты мосаӆ. Хоты ӆыӆӆаӆ шавиман, ӆыӆӊа хащты.
Соӆтанӆаӆ утаӆтаман, рут муваӆ сайӆаман, муӊ ханты хоятыев па ӆув ӆыӆаӆ щита сохнас. 1945-мет таӆан ай кер тыӆащ хольмаӊ пеӆа ӆапатмет хатаӆан Германия хон муван Михаил Иванович Рускаламов антома йис.
Щи пора эӆты ярсот пеӆа йи таӆ хащас. Туп кашӊ таӆ, Ас нопатты тыӆащ яртъяӊмет хатаӆан айӆ-унаӆ яха актащман, Воӆаӊ Ляльн нох питам хатӆ постаӆат. Мувев сайӆам хоятӆув нумман, Кев хор хоща лыптат туӆат.
Муйкем таӆ антат хащаӆ, там хатӆэв, мувев сайӆаман парам хоятӆув иса нумман тайӆаӆӆув.
Зоя Куртямова ханшам потар
