Лух Авт
Няврэмат шавиты нэ
Там ванан ашкуӆайн утаӆтыйм эвет, похат яртъяӊмет, хой па ихощъяӊмет класс етшаптасат. Тухаӆ энамты няврэмат еӆӆы утаӆтыты манӆат. Ӆув аӊкиӆаӆ-ащиӆаӆ пиӆан нумасӆат, маты воша па муй рупата пеӆа еӆӆы утаӆтыты манты. Там потар шупан Нелли Фролова (Сибарева) эӆты ясаӊ туӆув.
Нелли Артёмовна Ёхан Кутап вошан (Зелёной Яр) куртан сэма питас. Аӊкеӆ-ащеӆ хуӆ веӆман усӊан. Аӊкеӆ — Александра Лукинична, хоттэӆаӆ шавийс, ащеӆ — Артем Сергеевич, хуӆ веӆман ус. Юхат ӆув пиркатира рупитты питас. Ӆын уӆман хуват кутӆана иса нётсаӊан.
Ай Нелли Охсар куртан яртъяӊмет класс етшаптас. Щи юпийн Пулӊават вошан вой леккара утаӆтыйс.
«Шеӊк ям пора ус, муӊ рупитты лот ант каншсув, — Нелли Артёмовна ястас, — ма Тюменской область Заводоуковской района, Сединкино ай курта китсайм. Щита хуӆам таӆ рупитсам. Мусат, пурщат, тохӆаӊ войт яммаӆсам. Щикуш ям ус войт пиӆан рупитты, туп ма шеӊк ай няврэмат пиӆан рупитты ӆытсайм. Номпсэман ивеван еӆӆы манты утаӆтыты нумассам».
Юхат ӆув няврэмат шавиты нэӊа утаӆтыты Топаӆ воша манас. Утаӆтыты етшамаӆ юпийн, ёхӆы Сединкино курта ёхтас па щита ай няврэмат хатӆ сыс яӊхты хотан рупитты питас. Оӆӊа воспитателя рупитас, пора хащман, садик куща нэӊа понтса.
«Ма ащем-аӊкем па рут мувем эӆты шеӊк хуван усам. Щикуш ийикем энмам мув ус, туп ма ёхи манты номас усам. 1996-мет таӆан Пулӊавта ёхатсам па мохты еӆӆы ай няврэмат пиӆан «Брусничка» нэмпи садикан рупитты питсам, — ханты нэӊиев нумаӆмиман ястаӆ. — Ай няврэмата ма мурэм, уӆапсайӆ, емаӊ хатӆат эӆты альсам па потарсам. Ханты ясаӊан арат, ӆуӊтарат утаӆтысам. Ма ханты сохӆам ӆумтыӆысам, няврэмата ищи ернасат ёнтыӆысам. Ӆув па моӆты емаӊ хатӆатан умащӆыман щи сохат тайсаӆӆаӆ. Ай няврэмӆам пиӆан сак каратсам, нуй эӆты ай хирыет ёнтсув. Рупитты группаеман ай ур хот ӆонщсам, ухӆыет омассам па пормасат эӆпа понтсам. Муӊ ханты аканьӆуван няврэмат ивеван ёнтӆат. Тухаӆ ишан хоӆна па ёхи тутӆыӆӆаӆ. Ай няврэмат пиӆан ма хольмаӊ моӆтаскем таӆ рупитӆам».
Нелли Артёмовна хуӆам няврэм тайӆ. Ӆув иса Пулӊават вошан уӆӆат па рупитӆат. Там ванан щутщаты манты номас ус. Пора сора хащаӆ, хиӆыӆаӆ пиӆан уйтантыты па ӆувиӆаӆа нётты ищи ӆытӆа. Щи порайн веритаӆ ивеван ай куртаӆа яӊхты, щита яйӆаӆ уӆӆат.
«Ащем-аӊкем уӆам, ма сэма питам лотэм умащӆыман тайӆэм. Яна щи, мет сама мосты лот — щит муӊ ащев-аӊкев хот. Ӆын хуван антома йисӊан. Муӊ ащиӆув па аӊкиӆув уӆтэв хуват саман па номасан шавиман тайӆаӆӆув. «Ма аӊкием» ӆуӊтаран Тамара Александровна Пырысева сама хойты ясӊат ханшас», — Нелли Артёмовна ястас.
Ма аӊкием хоты нумӆэм
Рупатайӆы ант уӆӆыйс.
Ӆуӊ порайна хуӆэӊ хурэт
Тэрмат иса ӆэщатыйс.
Соӆаӊ хуӆэн ванщты мосаӆ,
Нырӆаӆ шумахна тахартыя.
Таӆ кешая щохаӊ война
Путӆаӆ мосаӆ вертыя.
Ёхантайнэ аӊкем ими
Метты вер па ант уйтыйс.
Шаӊк йиӊк кутна щиты ванты
Хатӆ хуват шушамтыйс.
Аӊкев аӆаӊсахат ахун
Кармас юхи паят аӆтаӆ.
Хой порайна мурхи сунӆаӆ
Муӆан ӆойӆат муӊев ӆаваӆман.
Аӊкев рупатайӆ хоӆӆы:
Тонты ёнтты хот лаӊктыя,
Щи кут мосаӆ торан верты,
Щаӆта кепӆат ӆэптаптыя.
Тупар шупат етшаптаты,
Тохам посат лап ёӆтыя.
Сах ханшиӆаӆ еша ёнтты,
Охшам сыӆӆаӆ кераттыя.
Щимащ аӊки тайиӆысув —
Хоттэӆ няврэм энмаӆтыйс.
Аӆ куш таӊха метыӆыйс,
Щит хун муӊев ястыӆыйс.
Щира-паӆа потартыйс,
Нопса ясаӊ хаиӆыйс.
Пумащипа, ям аӊкиев,
Уӆтэв хуват наӊен нумӆэв.
Любовь Возелова ханшам потар
