обновлено: 10:52, 01 октября 2026
Лух Авт
Верантты тус ху
Мосванан Мужи воша яӊхсам. Щита аратаӆ Ӆорвош район мохет «Живые традиции» нэмпи каш па тынасты хара актащисат. Хоятат кутан Геннадий Николаевич Салтыков кащаӆасэм. Муӊ, аратаӆ ханты мир, ӆувеӆ хув тэӆан уйтӆэв.
Геннадий Николаевич там уйтантопсайн верыӆыты пормасӆаӆ тынасты хара ант тутӆысӆы. Хоты ӆув ястаӆ, хащам ятан хоят моӆты партыӆыйӆ ки верты, щи порайн туп вераӆ.
Каматса ясаӊ ястас, хоты ӆув ин уӆ:
– Ма ин, ийимем пиӆан, Асов куртан уӆӆам. Хащам ятан ай пасанат верӆам. Ванты, хоятат вохӆат. Ай уӆасат вет щёрасан тыныӆӆам, ай пасанат па, тынаӆ хорасаӆ па хораптам вераӆ эӆты ӆойӆ. Ар пелакан 20-25 щёрса хойӆат. Ун пасанат ищи кеман тыныӆӆам. Тынаӆ кашӊ пуш ӆутасты хоятэм пиӆан потарӆэман, артаӆаӆэман.
Сопаса ма ищи кашӊ пуш верыӆыӆам. Матты хоята мосты порайн — иса тащ. Ай пасан тайӆам, хоӆта пасан сурыя рахаӆ омасты па шахматна ёнтты.
– Муй юх эӆты пормасӆан верыӆыӆӆан?
– Ар пелак хуӆ юх эӆты верӆаӆӆам. Туӊа-щира ӆэщатӆаӆӆам, оляпан нёсытӆаӆӆам. Люм юх эӆты ищи верӆам. Тухаӆ ишан ун юхата питыӆыӆам. Щи порайн турамсот пормас верты рахаӆ. Сортаӆ юпийн кев хорпия така йиӆ. Катра порайн ухӆат люм юх эӆты верыӆысайт, катна ант халэматэӆ ураӊан. Щаӆта па ант ӆыйӆ, поӆта ант йиӆ. Туняӆ ма йи пасан хольмаӊ щёрасан тынысэм. Мозаика щиран версэм, хорам ураӊан.
– Мозаика муй юхат эӆты верман уса?
– Аратаӆ уӆты юхат эӆты: люм юх, хуӆ юх, нохар юх, хоп юх. Хоӆ ияха верман уӆӆат. Хоп юх нови, па щишан шеӊк хорамаӊа вантасаӆ. Туп ма еша ӆувеӆ тутна вущитысэм тухаӆ тахаятан, питыяшак йитаӆ ураӊан.
– Хоӆща хоятат наӊ верам пормасӆан ӆутты ӆаӊхаӆайт? Район, округ эӆты муй па па тахет эӆты ищи ясаӊ китыӆыӆат?
– Мет шопаӊ куртаӊ хоятӆам, щаӆта Ӆорвош район куртаӊ хоятат, па мув суӊат эӆты ищи вохӆат моӆты пасан муй уӆас верты. Мозаика вермем порайн, кат тыӆащ манас. Айм щи арат манас, хонна ант ӆуӊатсэм.
– Муй хорпи аяман наӊ рупатайӆан аймпӆаӆӆан?
– Ма иса ПВА нэман ӆутыӆыӆам. Ин там йисан ям, иса ӆапкайн ӆутты рахаӆ. Ӆув ищи ар хорпет уӆлиӆат. Тухӆат йиӊк хорпет, ма еша сорамшак ӆутыӆыӆам. Щи порайн шеӊк яма ханаӆ. Шеӊк щел от ант ӆутыӆыӆам. Ванты, нёсытӆэн па шеӊк ӆыпия манаӆ па воӆаӊ яха ант ханаӆтаӆ. Щаӆта лакки куламтаӆ. Щишан сорамшак отан аямпӆам. Ӆув рувтам ӆант хорпи.
Ин ешауӆ йи пасан па вуты вер уӆӆа. Кущайӆ Мужи вош эӆты ӆаваӆӆэм. Уйтты хоятэм па щишан, ветхощъяӊ щёрасан тыныӆэм. Йи ай уӆас Ӆапатнаӊка китсэм. Ай няврэм ураӊан верты вохиӆыса. Карты юш хуват манмев порайн поездан йи нэ пиӆан потарсув па ӆув ястаӆ: «Хуӆӆысэм, нын хощайн верантты ху уӆ. Ант уйтӆаӆӆан? Хой верытаӆ ай няврэм ураӊан уӆас верты». Ма ястасам, мосаӆ ки — верӆэм. Щит, таӊха, ма.
Иса альсаӆӆы, нэпекан щуратсаӆӆы, хоты мосаӆ верты. Па ма щи ястам щиран иса версэм. Вермем юпийн мохты ӆутсаӆӆы.
– Геннадий Николаевич, пумащипа наӊен верам айкеӆэн ураӊан! Еӆӆы ищиты рупатаен ат манаӆ. Аршак хоят наӊ верам пасан сурэтан ат ӆавантыӆат, ям уӆасатан ат омпсыӆыӆат. Тумтак ёш, тумтак кур!
Аллина Тоярова ханшам потар
