Воӆаӊ нётапса туты ханты нэ | «Красный Север»
0°C

Лух Авт

Воӆаӊ нётапса туты ханты нэ

Маргарита Петровна Батютенко (Возелова) Пулӊават вошан «Мувхор» ай няврэмат хатӆ сыс яӊхты хотан воспитателя рупитаӆ. Си тумпийн СВО хося уӆты хоятӆува нётаӆ. Там мосванан Тюменской область эӆты нётты хоятат пиӆан Курск воша яӊхас. Там лопасан сит эӆты потрэм туӆэм.


Ханты нэӊиев СВО хося уӆты хоятата оӆаӊ хатӆ эӆты нётты питас. Вошеван нётапса верты тахаята мохты пиӆтасяс. Яха ёхтыӆыты хоятат пиӆан сохам эӆты посат, кура ӆуматты сэвам вайт, хоӆпат сэвӆат, венш сайӆаты милат (балаклава), оӆты таха лаӊкты па ӆуматты сохат ёнтӆат, пормасат акатӆат, китӆат. Кум тайман, иса вератӆат.

Маргарита Петровна каншас, хой пиӆан СВО хося манты верытаӆ. Рупата эӆты ант паӆаӆ. Муй хорпи рупата ат ус, иса версаӆӆы ӆуӆан. Туп ляль хара нётты манты номас иса ванан тайсаӆӆы. Сит эӆты ситы ястас: «Каматса таӆ хасяс, Тюмень воша яӊхмем порайн, имоӆты тахайн хоӆап сэвты нэӊат шияӆасам. Ма ӆувиӆаӆа нётты питсам. Телефон номерэм хайсэм.

Пулӊават вошан хоятат па каншсам, хой пиӆан ляль манты хара яӊхты рахаӆ, муйн нётты верытӆам. Акцияйт хося пиӆтасьсам. Сита шитам охат ляль хара китыӆысам. Хасям таӆан Пулӊават вош хоятат пиӆан манты ӆэсятысам, туп шеӊк кашаӊа йисам, ант вусайм.

Яӆап тыӆась хатӆатан Тюменской область «ДОБРО.РУ» проект хуват нётты хоятат эӆты айкеӆан ёхатсайм. Курск вош леккар хот реанимацияя рупитты ёх хоятат моссат. Ма ӆувиӆаӆа ханшсам, ёх хоятат ант тайӆам, ма манты верытӆам. Ханшсайм, муя округ хоятат пиӆан ант манӆан?

Тата хун каншӆан, хоӆ ахоӆта ханятыӆат, вуты ант ӆаӊхаӆайн. Ант уятӆам, муя па ситы. Там мосванан Тюмень вош эӆты па ханшсайм, вохсайм. Мохты кашасьсам. Рупатаем эӆты ант эсаӆсайм. Нэпек ханшсам, хатӆат вусам.

Таӆта манмеман, хуӆам хыр ӆэсятсув. Потарты хошап хуват потрэмисам, инсяссам, муй туты мосаӆ. Тюмень вош эӆты Курск леккар хота звонитсат. Сита ястасат, каши ант сясьты (обезболивающие), роммаӆты портунат, ёш-кур ёвартты щашканат туты. Охат акатсув, портун ӆутсув. Портун тыныты хотан рупитты хоятатан ӆутасты тынэм еша тынӆышак верса. Вош хоятӆува ястасам, СВО хося манӆам, нюлмат ёвартты щашканат мосӆат. Ар хоят нётас. Хуӆам хыра этас. Турам хотан рупитты хоятатан портунатан па ӆэсятсаюв. Тохӆаӊхоп ӆатты тахайн па нётсайм, пормасӆам ураӊан ох ант сохаптасам».

Карты юш хуват яӊхты хопан мантсат. Хор: Маргарита Батютенко
Карты юш хуват яӊхты хопан мантсат. Хор: Маргарита Батютенко

Манты тахайн муйн ӆаваӆса

Ханты нэӊиев Тюмень вошан карты юш хуват яӊхты хопа омасмаӆ порайн, хоятӆаӆ пиӆан ванашак уйтантыйс, потрэмийс. Ӆув пиӆэӆан манам хоятӆаӆ воӆаӊ рупата тайӆат. Кум шитман, ляль харан уӆты хоятата нётты яӊхӆат. Сит эӆты потраӆ ситы тус: «Ӆув каматса пуш тохи яӊхсат. Кашӊ группа ӆув кешайӆ ӆэсятам тахая ханшӆтаман уӆ. Антом хоӆта яӊхты ӆытӆайт, тохи манӆан. Кашӊ ӆув ястам тахаяӆан рупитты питаӆ.

Тюменской область хоятат Курск вош леккар хот реанимация отделенияя ӆуӊтасман уӆӆат. Тохи ёхатмев порайн, мохты инсяссаюв, хой укол ӆонсьты хошаӆ? Ашкуӆа етшамем юпийн, медицинской училищайн утаӆтысам, сита укол ӆонсьты утаӆтасаюв. Ма ханшӆтасайм. Мосаӊ хун мосты хоят ант питаӆ, укол понты хошты ма хорпи хоят, нётты верытаӆ.

Оӆаӊ хатаӆан, хун муӊ тохи ёхатсув, ма ант эваӆсам си арат шеӊк ӆаварта мушмаӆтам хоят шияӆаты. Хун ӆув муӊ ещаӆтэв этсат, ма паӆтамасам. Хоты ӆойсам, ситы ӆойты хасьсам. Си арат вур, хой ёш-кур, сэм ант тайӆ, ар оӆты хоят ус. Оӆты тахайӆаӆ лаӊкты сох ант тайӆат, портунан ант тарамӆайт. Тухаӆ хоятат ёш эӆты ӆапатты мосӆат. Ӆувиӆаӆ ӆапатӆан, наӊ па сэмъйиӊкӆан манӆат. Нумасӆан, тата моӆты тахайн округ эӆты, мосаӊ па ханты хоятэн па уӆ. Ляль хар эӆты мушмаӆтам ёх мохты ты туӆайт. Хоӆ тохам сохан, каши, паӆтап эӆты увӆат. Муӊева ӆувиӆаӆ лёхитты, ӆуматты мосас. Хой ӆойты ант верытаӆ, аӆ йиӊки щашканан муӊхӆа па ӆуматтаӆа. Ситы леккарата нётты хоятата усув».

Туп ӆуматты сохеман «Ямал» ханшапса (логотип) ӆэсятман ус. Нумассам, мосаӊ округ, ханты хоятӆуван шияӆаӆайм. Хор: Маргарита Батютенко
Туп ӆуматты сохеман «Ямал» ханшапса (логотип) ӆэсятман ус. Нумассам, мосаӊ округ, ханты хоятӆуван шияӆаӆайм. Хор: Маргарита Батютенко

Нётты хоятат

Уӆты тахаеӆ ляль манты хар унты хутъяӊ километрайн ус. Си леккар хот «Яӊмет атэӆ леккар батальон» (Десятый отдельный медицинский батальон) нэм тайӆ. Ӆув ӆапат, тыӆась сыс тата ӆойты верытӆат. Си юпийн мохты актасьты па па тахая касаӆты мосаӆ. Си еӆпийн сита онкология леккар хот ус, лосытыты лэсятыса. Ляль питмаӆан, хот мосты ураӊан, пуншса. Хуӆам хатӆ сыс ӆэсятса. Хот ӆоӊаӆ, хот ятат, хотхар тайӆ, муй хоӆна мосаӆ, хоятат яммаӆтыты рахаӆ.

Хоты сита вер манаӆ, яӊхам нэӊев ситы ястас: «Хоты ляль манаӆ, ныӆа: иса пусаӊ, пошкан сыйт щащӆат, дронат кашӊ хатӆ эсаӆӆайт. Туп Воӆаӊ Ляля постам хатаӆан иса машья ус. Сита уӆты хоятат си вер пеӆа утаӆман уӆӆат, туп ӆаваӆӆат. Моӆты ки питаӆ, мохты ханятыты тахая манӆат.

Хон мув ар вошат эӆты леккарат ёхтыӆыӆат, контракт сирн рупитӆат. Ар пелак сита Сахалин, Чукотка, Якутия эӆты рупитты хоятат усат. Ма нумастэман, шоши мир хоятат самӆаӆ мет ӆэпатшакат, хоятата мохты нётты йиӆат.

Хон мув ар тахайт эӆты нётты хоятат ёхтыӆыӆат. Социальной сеть хося атэӆ группа тайӆат. Сита ханшман уӆ, муй мосаӆ, хой муй верты питаӆ. Муӊ уӆмев порайн, Турам хот эӆты хоятат ёхтыӆысат. Хон мувев эӆты симась хотатан рупитты хоятат хоӆ ӆув кутӆаӆан пиӆтасьман уӆӆат. Кашӊ ӆапат группайт акатӆайт па ляль манты харата нётты китӆайт. Муӊ уӆмев порайн, си хоятат хотхар лёхитман усат па хоятат пиӆан потрэмисат. Муӊ нийӆ сёсан тохи ёхтыӆысув, сита иса сыстам ус. Ӆув аӆаӊсахат унты иса лёхитсат.

Ляль хар эӆты тутӆыты хоятат кутан, шеӊк ар ӆавартаӊ отат уӆӆат. Леккаратан, хой ёш-кур ант тайӆ, ӆовӆаӆ туӊа-сира ӆэсятӆайт, ӆыпи суӆӆаӆ, муйӆаӆ иса яха акатӆайт, ёнтӆайт па шеӊк ӆаварт хоятат Москва па па вош леккар хотата китӆайт. Тата туп антом шеӊк ӆаварта мушмаӆтам ёх хасьӆат. Ӆапаткем леккар хотан уӆӆат па па ляль хара китӆайт.

Ар пелак ёх нэпекӆаӆ тутан ёсамат, ситӆаӆ ӆэсятсув. Хой курӆаӆан яӊхты ант верытаӆ, хот ятат кутан леккарат хося па рентген верты тутӆысӆув. Симась рупата версув.

Тохи ёхтыӆыты хоятат хоӆ нэман маӆайт. Ма «Овс мув» нэм тайсам. Туп ӆуматты сохеман «Ямал» ханшапса (логотип) ӆэсятман ус. Нэман симась сохан яӊхсам. Нумассам, мосаӊ округ, ханты хоятӆуван шияӆаӆайм. Йи хатаӆан ай русь няврэмиенан инсяссайм: «Нын Ямал мув эӆты?» Ма ястасам, округев эӆты ёхатсам. Ӆув Ямал мув Ноябрьск вош эӆты ус. Манэм апаӆмасӆы, матты ки ван хоятӊан. Сита апаӆматы, потарты ант рахаӆ, иса вантман тайсаюв. Мосаӊ моӆты нэман китам хоят ёхтас. Похие антом шеӊк мушмаӆман ус. Кимет хатаӆан ёхатсам, ӆув па антом. Ахоӆта туса, нэмаӆ па ант инсяссэм. Хой манэм си сохан шияӆаӆӆы, ястаӆ: «Ма нын округ хоят пиӆан ляль харан усам». Саменан мохты амат, хоятӆув яма лялясӆат. Сяӆта па нумасӆан, мушмаӆтам хоятӆув ант вантсаӆӆам, сэма ант хойӆат, таӊха иса ям. Ситы еӆӆы ат уӆ, тумтака ат уӆӆат».

Пулӊавт вошан «СВО ураӊан ёнтӆув» («Шьём для СВОих») проект хося ханты, ур нэӊат пиӆтасьман уӆӆат. Хор: Маргарита Батютенко
Пулӊавт вошан «СВО ураӊан ёнтӆув» («Шьём для СВОих») проект хося ханты, ур нэӊат пиӆтасьман уӆӆат. Хор: Маргарита Батютенко

Муй хорпи рупата сита мосмитаӆ

Сита сютсяты кум антом, шеӊк ар рупата. Муй иса верты. Тохи ям номасан ёхтыӆыты мосаӆ. Мушмаӆтам ёх аматӆат, самӆаӆан кеншака йиӆ, нётты хоятат пеӆа вантман. Муй хорпи рупата сита мосмитас, Маргарита Петровна ситы ястас: «Ма уйтӆам, ханты хоятӆув кашӊ куртан, вошан сита уӆты хоятӆува нётӆат: ёнтасӆат, сэвӆат, ар хорпи пормасат китӆат. Хой си потар ӆуӊатаӆ, моӆты пормас киттэӆ порайн, оӆты таха лаӊкты сохат па ат ӆэсятӆат.

Шеӊк ар вур, пусанщиты кум антом. Сохӆаӆ мохты еӆ вощкаӆайт. Хоӆся си арат сох вуты. Хоятат пиӆан кашӊ хатӆ потарты мосас, атом эӆты ант ат нумассат. Оӆаӊ хатӆатан ма леккар нётты йи нэ эӆты ястам ясӊат хуӆсам: «Аӆ паӆа, наӊ ёӆан, иса ям питаӆ!» Си юпийн ма па ситы потарты питсам.

Ма мохты нётты питсам. Хун шияӆасам, оӆты тахайт лаӊкты па лаӊкасты сохан ант тарамӆайт, мохты ӆапкайн ёнтасты машина ӆутсам. Гуманитарной нётапсайт кутан симась сохат па китман усат. Хоятат катра, тохам сохат китӆат. Ӆувиӆаӆ пирысӆам па яӆпа ёнтсаӆам.

Приёмной отделенияйн оӆаӊ ятан ёнтасман омассам. Вантсам, муй сохан тутӆыйм хоятат усат. Реанимация отделение воӆан леккара нётты нэ ёх хоятат вантты ёхтыӆыйс. Шияӆасӆы ма ёнтассам, операцияйн мосты сохат образец мохты тус. Сита муй хорпи размер тайӆат, ханшман ус. Имоӆты хатаӆан си нэӊем ахоӆся катра порайн оӆты таха лаӊкты яӆап сохат (простыни, пододеяльники) тус. Ёнтты мосаӆ, шеӊк мосӆат, ястас. Ант сютсяман ӆувиӆаӆ ёнтсам. Кат ӆапат ма урӊема, щах шимаӆ ус. Ма ант ишкансьӆам. Кашӊ ханты нэ сита ки ус, ситы нётас ӆуӆан».

Сита уӆмем порайн, эвиӆув симась сохат ёнтсат па китсат. Хор: Маргарита Батютенко
Сита уӆмем порайн, эвиӆув симась сохат ёнтсат па китсат. Хор: Маргарита Батютенко

СВО ураӊан ёнтӆув

Пулӊавт вошан «СВО ураӊан ёнтӆув» («Шьём для СВОих») проект хося ханты, ур нэӊат пиӆтасьман уӆӆат. Ляль харан уӆты хоятӆува мосты пормасат ёнтӆат. Си вер эӆты Маргарита Петровна па ясаӊ верас: «Яха уйтантыты нэӊӆув ляль харан уӆты хоятӆува шеӊк нётӆат. Ар мосты пормас китсув. Там ёнтасты хошапем ӆувиӆаӆа мойӆаӆэм.

Ма тохи яӊхсам, вантсам, хоты сита вер манаӆ. Муӊ тата пормасат, портунат ӆутӆув, тынӆаӆ палсямат. Сита пормас ӆутты кеншак. Ӆапкайн муй иса уӆ, туп уӆты хоятаӆ шимаӆ. Сишан тыныты сохӆаӆ, пормасӆаӆ, ӆэтотӆаӆ тынӆышак. Муя сикем ун хошапат китты, ох сохаптаты. Леккар хота ох китты рахаӆ, муй иса сита ӆутты верытӆат.

Кашӊ ар пелак мушмаӆтам хоят катетер тайӆ. Муӊ ёнтты кащӆув ӆувиӆаӆа ӆуматты ант верытӆайт. Ин ёнтасты нэӊӆув пиӆан ӆыпи кащат па сирн ёнтӆаӆӆув. Хоят нох ӆойты ант верытаӆ, ӆуматты сохаӆ уншака эватты мосаӆ. Сиӆта ӆувиӆаӆа ӆуматты сохат образец тусам. Ин си сохат хуват ӆувиӆаӆ ӆэсятӆаӆӆув. Сита уӆмем порайн, эвиӆув симась сохат ёнтсат па китсат. Ма ёхи ёхатсам, ӆув хоӆна тохи ант ёхатсат. Ин мосаӊ ёша паятсэӆ».

Нётапса верты хоятат шеӊк мосӆат

Си леккар хот хуӆам ятпи. Кашӊ ятан леккарат, ӆувиӆаӆа нётты хоятат йи вош эӆты рупитӆат. Ӆув атэӆ нётты хоятат тайӆат. Муӊ нийӆ хоят усув. Хуӆмет ятан рупитсув. Сита шеӊк ӆаварт хоятат оӆсат.

Ханты нэӊиев хоӆна рупитты хоятӆаӆ эӆты каматса ясаӊ ястас: «Муӊ пиӆаӊа рупитсув. Манэма шеӊк ям хоят хойс. Русь ими Тюменской область эӆты. Ун куся нэӊа уӆ. Ма итаем, муй верты мосас, иса верас, ант ёрасяс.

Муӊ яӊ хоят манты верэв ус. Сита хоятат па вантман тайӆайт. Каматса хоят ант вуса, сишан ма вохсайм.

Ёхи манты еӆпийн, леккаратан инсяссайм, наӊ тата еӆӆы рупитты ӆаӊхаӆайн? Ма кашасьсам. Ма си ураӊан си тохи мантсам, хоятӆува нётты ураӊан. Антом ох шитты кеша. Си хоятат эӆты ма атэӆ пирысайм. Ӆув манэм ӆаваӆты питӆат. Хун ханшӆайм, мохты манӆам.

Ма ар ханты хоят уятӆам, хой СВО хося уӆты хоятата воӆаӊ нётапса верӆат. Хор: Маргарита Батютенко
Ма ар ханты хоят уятӆам, хой СВО хося уӆты хоятата воӆаӊ нётапса верӆат. Хор: Маргарита Батютенко

Сита нётты хоятат шеӊк мосӆат, ёш ант тармаӆ. Ин ма вантсам, уятӆам, муй сирн рупатаем туты мосаӆ. Хун Воӆаӊ Ляль ус, кашӊ хоят нётас. Ин па па сирн ляль манаӆ. Аӆ хоятат ӆув сирэӆан уӆӆат, сита лялясты хоятат — ӆув сирэӆан. Шеӊк ӆаварт вантты. Нэӊӆаӆ ёхатӆат, хорамаӊа ӆуматӆыман уӆӆат, нэмоӆты нётоп ант верӆат. Апаӆматы ёращӆат. Ӆув па ещаӆ ястаты, вохты ант верытӆат, муш ант сясьты портунат, уколат ант тайӆат.

Ёхи ёхатсам, тата уӆапса па сирн манаӆ. Матты ки антом йи хон мувеван уӆӆув. Йи хатаӆан сита пошкан эӆты шеӊк орытсат. Похат муӊ уӆты тахаева ёхатсат, парӆув ки, йи тахайн уйтӆаюв. Матты ки сита па хоятат уӆӆат, матты ки сита ляль ант манаӆ.

Ин наӊ ки нётты хоята (волонтёра) уӆӆан, нэпекан маӆайн, мосаӊ па па моӆты шитӆан. Нётты хоят ар питас. Туп каматса пуш ёхатӆат па аӆ антомат. Нэмоӆты онтас антом. Кат, хуӆам хоят, хой кашӊ пуш ёхтыӆыйӆ, па си. Кусяев Некоча Окотэтто, сикем ям хоят, ун онтас, нётопса вераӆ».

Ма ар ханты хоят уятӆам, хой СВО хося уӆты хоятата воӆаӊ нётапса верӆат. Хун симась самаӊ, каркам, вератты хоятат Маргарита Петровна хорпи уӆӆат, ляля нётӆат, ляль харан уӆты хоятӆува саман амат па кеншак. Ӆув уйтӆат, рутӆаӆан, нётты хоятатан нётӆайт, ант воськаӆайт, ант ёрэмаӆайт, ёӆан ӆаваӆӆайт.

Маргарита Петровна, тумтака уӆа. Наӊ верты верэн, туты рупатаен, ляль харан уӆты хоятӆува шеӊк мосаӆ.

Альбина Тырлина ханшам потар


1

0

0

0

0

0



Темы