Лух Авт
Вуӆы леккар
Там ӆапатан, унт ӆор тыӆащ 31-мет хатаӆан Россия хон мувев ӆоватан войт яммаӆты хоятат емаӊ хатӆ постасат. Мир ӆоватан артаӆыман ки, Ямал мувеван мет аршак вуӆы тащат уӆӆат. 700 моӆтас щёрас вуӆэт яммаӆман 250 вой леккарат рупитӆат. Щиты Эдуард Сандрин ар таӆ рупитас. Там лопасан ӆув эӆтэӆ ӆуӊтаӆан.
Тащ хотан сэма питас
Катра, тарам ищки хатӆат ёхатты еӆпийн, таӆ пора кеша вуӆы тащат Ас па пелак унты воштыӆысайт. Роман Иванович па Елена Семеновна Сандринӊан хоттэӆан 1962-мет таӆан ун похаӆ сэма питас. Эрик нэмн понтсэӆ. Щи порайн Ас потты тыӆащ ус. Катра Кевавт курт леп вуӆэӊ ёх хотвоӆ версат. Щиӆта ай няврэм пиӆан Мужи воша ёхаттыйн Ван хатӆап тыӆащ 17-мет хатӆ уӆмаӆ. Щи хатӆ нэпека сэма питам хатӆа понӆа па Эдуард нэм ханшӆтаӆа. Щишан, ёӆан Эрика айӆты питса, нэпек щиран — Эдуард.
– Ма ащем ун ащи, Павел Данилович, ийимеӆ пиӆан хуӆ веӆман вусӊан па няӆъяӊкем ӆов тащ тайсаӊан. Айнайн вуӆы сахат пелатты питсэӆ. Щиты ай вуӆы тащ тайты питсаӊан, — Эдуард Романович ащеӆ потрат нумаӆмас. — Еӆӆы па ма ун ащем, Иван Павлович, уна энаммаӆан вуӆы тащаӆ пиӆан Кев пеӆа касаӆты питас. Щиты щи муӊ вуӆэӊ хоятата йисув.
Соӆтан пора
Мужи вош ашкуӆа 1979-мет таӆан етшам юпийн, ӆув мохты вуӆы хота рупитты манас. Щита кат таӆ еша антомшак рупитас. Имоӆтыйн, Ас нопатты тыӆащ оӆаӊ хатӆатан вер сахат воша ёхтас, щита па ӆувеӆ соӆтана манты нэпекан ёхатам. Хота манты хоятатан щий айкеӆ ащеӆа-антеӆа китса.
– Соӆтан щира ма Мордовской АССР мува, Рузаевка воша китсайм. Щита карты юш шавиман усам. Туп оӆаӊ сыс тыӆщат хащсат, мохты соӆтан куща ёхтас па муӊев пирыты питсаӆӆы, — Эдуард Сандрин ястас. — Щиты, ма пиӆэман хоӆна хут хоят Белоруссия мува, Гомель воша тусаюв. Щи муван муӊ хуӆам тыӆащ сыс арсыр тохты нёӆат утаӆтысув па артаӆасув хоты сахат ӆувиӆаӆ мосӆат ӆап нёратты. Оша ант пайтӆув, хоӆта муӊ щиты такан ӆэщатӆаюв. Юхат, пора хащаман, хун соӆтан пора соханты питас, муӊев айкеӆ ёхтас — Афганистан мува ляльсты лота китты вер уӆмаӆ. 1983-мет таӆан ёхи ёхатсам…
Соӆтан пора хуван хащас, туп тохи яӊхам порайӆ Эдуард яма нумӆаӆӆы. Айнайн паӆӆаӆ атмащ хуӆты питсат. Айӆат ёх порайн хой щий эӆты нумасаӆ. Вуӆы хотаӊ ёх леккар хота яӊхты кум ант шитӆат. Имоӆты порайн ӆув ищипа паӆ леккар хоща яӊхас. Леккаран ястаса, хоты там мушаӆ соӆтан пора эӆты питас.
– Соӆтан порайн, тохты нёӆат утаӆтыман, мув хоща иӆ хырыӆысӆув. Щаӆта щуӊк нёртман ӆув лакки тохсат, — Эдуард нумаӆмас. — Хоты нёӆӆув рыйсат, ванты мантсув. Тохи ванамеман, йи нёӆ ёхи хащман, тохнамтас. Щах ракантсам. Сэмӆам пуншман, нумасӆам лунщи йиӊк охем эваӆт манаӆ. Щит вур уӆмаӆ… мохты леккар хота тусайм.
Вуӆы тащат яммаӆман
Соӆтан юпийн ӆув утӆам щираӆан вуӆы хота рупитты манас. Ай пора эӆты, Кев уншты порайн вантас, хоты керыйм па нохты вуӆэт ёӆта хащиӆысат. Яммаӆты кум антом, хойн нётӆайт. Щи пора эӆты вуӆы леккар вер пеӆа утаӆтыты нумасты питас.
– Щи номпсэм пиӆан совхоз куща хоща мантсам. Ӆув вантӆаӆы ма утаӆтыты уратӆам. Нэпек ханшас па манэм Пулӊавта Зооветеринарной техникума китсаӆӆы, — вуӆы леккар ястас. — Щита ма няӆ таӆ утаӆтысам. Рупитты ащем-антем хоща китсайм. Оӆаӊ сыс хуӆам тащ хуват рупитсам. Сибирской язва па пирам эӆты вуӆэта портун поныӆысам. Ӆуӊ порайн, Кев пуӊаӆан войт шеӊк такан нохты питыӆыӆат. Щи порайн вуӆы тащат иса эӆты вантман тайты мосӆат.
Щиты, Эдуард Сандрин хольмаӊ моӆтас таӆ вуӆы леккара рупитас. Ар пелак таӆ оӆаӊмет тащ «Мужевское» сельхозпредприятие хоща касаӆман яӊхас. Леккар верат тумпийн ӆув вуӆы тащ ӆаваӆты ант ёращас. Щи онтасна, ат ӆаваӆман, вантас хоӆна муй хорпи вуӆы мушитты питас.
Эдуард Романович ийимеӆ пиӆан кат пох па йи эви энмаӆсаӊан. Ин ӆын пенсийн уӆӆаӊан, хиӆыӆаӆ энмаӆты нётӆаӊан. Шоши Катра Кевавт куртаӆа щутщаты яӊхӆаӊан. Хун марэмаӆӊан, актащӆаӊан па вуӆы хота яӊхӆаӊан.
Иван Сандрин ханшам потар
