Яхандоʼ таромʼ хаˮаврамбиˮ | «Красный Север»
0°C

обновлено: 10:17, 25 августа 2026

Няръяна Ӈэрм

Яхандоʼ таромʼ хаˮаврамбиˮ

Пилюʼ ирыхына Ямальской районхана иленаˮ ненэцяˮ ӈаниʼ ӈопой проектмʼ техэ малханда ёльцеˮ. «Лэё» организациямʼ минрена Лариса Вануйто паӈгдоʼ Яптик-Салеʼ хардахад перенаˮ нита няʼ ямдоʼ таборкат хабтомдамбавыˮ.


Саляʼ явʼ лаӈгʼ нина ӈобˮ нюдя хардако таня, нюмда Яптик-Сале. Тедаʼ тикы яхана сянбой ненэцьʼ иле. Сяхаӈгав таняна мале ӈока ӈэвыˮ. Ӈаниʼ харадʼ терˮ тотревʼ манзаравыˮ, халямʼ хадабавыˮ, нюдоʼ вадабавыˮ. Тикы явна пидицяˮ ӈодˮ ӈаниʼ манзаидоʼ минревыдоʼ. Сидя юдʼ мян поʼ тяхана халямʼ пэрмыˮ ненэцяˮ манзаясиˮ хаюˮмахад ханяӈы мядʼ терˮ Сёяхаʼ няби Пэʼ салеʼ харданʼ, тамна ӈаниˮ яхаˮ ямдавыдˮ. Хэвняӈы яхаˮна илӈы хибяˮ манзаядамдоʼ хомбавыˮ, ӈацекыдоʼ вадабавыˮ. Тедаʼ тамальӈгы ӈацекыˮ малˮ ӈаркаˮ ненэцяˮ. Ханяӈыдоʼ хэвыˮ похоˮна яндоʼ хобацянʼ тэворкава ӈобˮ тэвормыˮ. Таняӈы яхана пидяцяˮ хэˮмяхад хуркариˮ еся лоӈгˮ , тахабэй харадʼ пеляˮ хаёвыˮ. Тарцяˮ нэлорˮ сэвхана маниебˮ вэваˮ.

Сёяхаʼ тер Лариса Вануйто тикы нюдя хардакохона вадёвы. Тиканда таняӈы ямда таборкат хабтумдамба идевыˮ. Хэвы похона проектмʼ падвы, нюмда «Экспедиция «Родина моя — Яптик-Сале»). Падвэхэнанда серакута серʼ ненэциета няʼ сертавандаˮ серодоʼ малˮ вадеˮмыда.

Пилюʼ ирыʼ нерденаˮ яляхаˮна, таславэндоʼ серʼ, вадёˮма яханда экспедициямʼ ханаванзь нида Сёяхаʼ харданʼ маˮлавыда. Ханяӈыдоʼ Яптик-Салянʼ тиртя ӈанохона нэкалӈадонзь. Ӈокханда тарця сава серˮ няюʼ няхарˮ юдʼ мянʼ ненэцьʼ таралъядаць. Танянандоʼ экспедициянʼ маˮлёвыˮ ӈока сава сермʼ сертаць.

Нерде Ӈарка Таркабтёдаʼ яхаʼ вармʼ есяˮ лоӈгахат, бочкахат хабтумдамбавыˮ. Сяхариʼ машинаʼ мюʼ нензелмана пэмаʼ еˮэмня маˮлавыˮ таборо тюˮукуʼ нэкалмыдоʼ. Харадʼ поӈгана ӈэдаˮ ӈаркаˮ таборˮ, тахабэйˮ, паравыˮ харадʼ пеляˮ, сэвхана насортанаˮ ӈавоˮ, пяʼ хамболˮ, —ӈопой янʼ маˮлавыдоʼ. Ӈацекыˮ ӈарка няхатоʼ сыраць ӈобтикы пад ханахая, томʼ сюрте, сидндет таборˮ падмʼ маˮлавыˮ. Тоʼ вархана хомбвыдоʼ пэˮ тахараˮмаˮ, неракуˮ хаёˮмаˮ. Ӈацекыˮ ямʼ таборкад хабтумдаˮмахад тоʼ вархана нувʼ сармикахартˮ маймбада тоˮолхаць — хабту яхана ханидоʼ вадабаӈгуˮ.

Экспедицияхана таравыˮ ӈобнзерˮ сидя юрˮ мянʼ пурцавэй бочкамʼ, няхарˮ тонна тарусялмыˮ есяˮ лоӈг, табороˮ пад маˮлавыˮ. Тедаʼ маниебˮ, хардандоʼ пой, тондоʼ хэвхы, яхандоʼ лаӈгʼ няӈы ненадовна хабтума.

Пыдоʼ наӈэдя сиˮив ямбанʼ Яптик-Саляхана иленаˮ нитоʼ няʼ ӈопой мядʼ тердаревʼ манзаравыˮ. Ханяӈэхэˮна ӈобнзерˮ ёрманзь, ӈодиманзь ханмыˮ. Неноховавна хэбидя яханандоʼ хаӈорондвыˮ. Невхыˮ таняна манзаравыˮ луциˮ хальмерˮ ямʼ тяхасовна таборкат хабтумдавэдоʼ. Тикы нюдяко ӈэрмʼ хардахад сайнорманзь мале сян илебей хасава ӈацекы хэвы. Небянадоʼ, нисянадоʼ Яптик-Саляхана илеˮ, нюдоʼ ӈатеˮ. Экспедицияʼ терˮ сайнортиˮ нитоʼ харадʼ мядоˮ яӈотʼ латанʼ вади падвыˮ: «Саювхат яваˮ ӈэдабадаˮ нинаˮ яваˮ лэтрамбиˮ!» Сяхариʼ хусувэй ӈэрмʼ няӈы нюдяко харданʼ тэвна тарця серкат теневаӈгу.

Илека ядэръямʼ минревы Лариса Вануйто таремʼ лахана: «Тедаʼ ядэроˮмахананаˮ таборириˮ ниваць яебтамбюˮ. Ӈаркамбойˮ ненэцяӈгаˮна лахарю минреваць. Пыдоʼ невхыˮ похоˮна ханзерˮ илевамдоʼ тензибтембиць, хуркариˮ илекаˮ серо вадеˮӈаць. Ӈобˮ ӈармы не, Окотэтто Ябне Иривна музейʼ няюʼ таˮнёмда, ӈобˮ невхыˮ сихиртяʼ есямʼ тась. Сяхаӈгавʼ тарця есь вэсакода Сихиртиˮ тоʼ хэвхана хомбавы. Тикыʼ хавна нянанаˮ ӈобˮ ӈармы ненэцямаˮ, Татьяна Нюдевна Сэротэтто ядэрӈась. Пыда невхы Яптик-Сале хурка ӈэвамʼ нянаˮ сававна вадеˮӈадась».

Тэриʼ ӈабцата таняӈы яхана невхыˮ пидяциˮ минревыˮ манзаиˮ серкат сюдбякоˮ есяˮ лоӈгˮ хаюмяˮ тяханда ӈока. Тикыˮ сюдбяˮ ӈонерˮ хэвняʼ ӈудиˮ ныхырихиˮна наволмаˮ тоˮолхаˮ вуниˮ ӈаˮ. Хартоʼ нюдяко хардакохондоʼ экспедициянʼ ядэрмыˮ нинаˮ ӈарка серо тасламбадаˮ организацияхаˮ вадамʼ ӈэдарамбиˮ. Ӈобнзерˮ яваˮ лэтрамбаван харвабанаˮ таняӈы ямʼ ӈобтикы есяˮ нэлоркад хабтумда тара. Тикыˮ сероˮ нямна таняʼ ядэрмы нюдя экспедиция манэˮмэхэт, сертавэхэт лаханахаваˮ. Ӈарка ненэциеˮ вадавна, тюˮуʼ миндяˮ, илебейˮ ненэцяˮ сояˮма ямдоʼ нёмдо юрыбюˮ, сояˮма яхатоʼ тэворӈаяˮ, яханандоʼ илеяˮ. Хусувэй ясавэй хибя янда хобацямʼ лэтрамбабата тара.

Алла Вануйтоʼ падвы


0

0

0

0

0

0



обновлено: 10:17, 25 августа 2026

Темы