Ненэця’ вада ‒ минтарка вада | «Красный Север»
0°C

Няръяна Ӈэрм

Ненэця’ вада ‒ минтарка вада

Яра иры’ 21 ялям’ тодо’’ тэнз ненэцие’’ помна ненадо яляӈэ мэ’’цетыва’’. ЮНЕСКО’ ватовна 2000-й поход харе’’ вадина’’ лэтрава’ е’’эмня наӈэдя таславы ялява’’ таня. Ӈарка яна’’ ӈардан’ хуркари’’ илека’’ серо минресетыва’’. Тандая’ Ямална’’ тиӈгэвна юдимдей ӈарка паднавам’ мэ’’ӈаваць. Таӈок по’’ ямбан’ яна’’ тер’’ етри’ ӈобт’ ма’’люрцеты’’. Тикы’ няю’ харто’ вадамдо’ лэтравандо’, сямандо’ няю’ диктантм’ падыбасеты’’.


Саляӈгардахана тет тэнз’’ ӈэрм’ тер’’ яра иры’ сидя юдимдей яляхана ма’’люрӈаць. Хусувэдо’ толаӈгова’ мякана харта вадавнанда паднась. Тодо’’ лохохо’’на паднава’ серкана теневабцудо’ тасламбиць. Ненэй ненэця’’, хаби’’, тасу’ хаби’’, ӈысми’’ вади намдаваць. Ӈарка ненэця’’, тохолкода’’, мяд’ терсавэй’’ товы’’ таняць. Вадамдо’ мэнена’’, теневана’’ варемдо’ мэ’’ӈаць.

Мале ӈока по’’ «Няръяна Ӈэрм» газета’ манзарана’’ диктантм’ минредо’. Пыдо’ мале падвы техэ яхандо’ тидхалембидо’. Сиддо’ няд’’мяць округханана’’ харе’’ нина’’ хайнана диктатм’ падыби’’. Маркана илена’’ е’’эмня ненэй вадавна толаӈгодаӈэ «Няръяна Ӈэрм» газета’ ӈэвахана мэна Марина Тэтакучевна Яр тарась. Ӈобнзер’ падыбавэва’’ сёбар’’ ненэцие’’ нямна ӈась. «Мэбете’’э Тэсида»м’ нюбе’’ӈась. Газетахана манзарана Анна Яптикы’ падвы. Тароць мэбета Кирилл Тэсида’ нямна паднавысь. Пыда Тасу’ яхад, Ӈэдя’ хардахад ӈа. Нямнанда ӈэда юнм’ намдаванда сер’ тарем’ мась:

— Ихинани ӈули’’ сава ӈэ’’нив’’. Си’’ни’ тотрев’ сёбарӈэ харвана’’ нини’’ иле’’мями толаӈгу’’. Тандая’ вадёдана’’ ӈацекы’’ си’’ми пыдаӈгу’’. Е’’эмняндо’ табекоми тарця: «Индата’’ пирпата’’ — нерняри’ ӈада’’».

Фото: Анна Яптик / Няръяна Нгэрм
Фото: Анна Яптик / Няръяна Нгэрм

Тюку пова’’ «Сензувна илева»‘ поӈэ таславы. Яна’’ тер’’ сяхари’ пыхыдадо’ мэйрамбидо’. Ӈопой яхана ни’’ ӈамдю’’. Сенз ӈэвадо’ таняд паӈгды. Паднаванзь товы Юрий Хасавович Лапсуй тарця’’ вади хэтась:

— Мань Панаевскхад тодамзь. Ихинани тарем’ ӈобт’ тэвор’’мава’’ сава’ то’’олха. Тев’ ёльцяӈгана маркана мэсетыдм’. Тикы’ сер’ диктантм’ падыбава’ ёльцянд’ ха’’морцетыдм’. Няхаромдэй мэва’ паднадм’. Сяхаӈгав’ манзаям’ тохоламбава’ мякана ма’’люрӈаваць. Та’ мальӈгана Валентина Нёлёковна толаӈгусь. Ӈэрм’ тер’’ тюку’’ похо’’на харто’ вадамдо’ теневабто’ тара. Маня’’ ненэй ненэцяӈэ вадава’’ юрыба ни серос’’. Лэтрамбахава’’. Нюху’’на’’, нюна’’ нюху’’ тэврамбахава’’. Ӈани похона ӈани’ тутнакэдм’.

Ӈармбэй ненэця’’ поӈгад Тамара Очевна Окотэттом’ ядабтадамзь. Пыда тарем’ лаханась:

— Мань нянани ненэцие’’ ма’’люрма ёльце сава. Нивы манэпавы’’ нина’’ хомбива’’ма’’. Небо’ нюху’’нани турӈадамзь. Теда’ ӈани’ тось таславась. Падыбавэва’’ ӈули’’ сава рассказкоця ӈэвы. Вареми мэць ӈарханда падавась. Илебей’’ ненэцяӈг’’, ӈацекэхэ’’ мэ’’манда табекоми тарця: «Вадамдо’ мэ’’ӈамдо’, нерняри’ минремдо’, харто’ вадавнандо’ ибедорӈая’’. Вадамдо’ теневаван’ харвана’’ — тохоламбамдо’. Яна’’ тер’’ сензувна илея’’».

Тарем’ харе’’ вадина’’ лэтрамба ненадо ялява’’ сававна мэ’’ӈаваць. Ханяӈы’’ теневабцудо’ хорпавандо’ хавна пон’ нивы хомбавы нидо’ ядабтамбиць. Неноховавна ӈопой яхана ӈока тэнз’’ ӈэрм’ яна’’ вабц намдаваць, паской’’ ембдяродо’ манэ’’ӈаваць.

Автор: Руфина Окотэтто’ падвы


0

0

0

0

0

0



Темы