Вэсакоми ӈарциеˮӈадмʼ | «Красный Север»
0°C

Няръяна Ӈэрм

Вэсакоми ӈарциеˮӈадмʼ

Таӈок поˮ ямбанʼ ӈопой мядмʼ мэць — ӈарка ябдава серˮ. Ким Андреевич, Людмила Алексеевна Вонгуевхаʼ матˮ юˮ поˮ ӈобкана илеӈахаʼ. Иландиʼ хуркарись. Ханяна маймбавахэʼ, сава серˮ танявакыˮ, етриʼ ӈобкана мэсетыхыʼ.


Иламдиʼ тензебтембихиʼ

Людмила Алексеевна тарцяˮ вади хэтась:

— Мань вэсакоми сава хибяри. Хусувэй серкана нядаӈгосеты, мята тер мэнейда, сахарамбида. Хуркариˮ ӈамгэˮ илаӈгананиʼ танясетыˮ, тарцяˮ ӈавэ нямд нядабахая таӈга ядабтамба тараˮ. Ниниʼ нядаба, мэнехая таӈок поˮ нерняʼ миӈаниʼ, сяхаринда ӈобкана мэсетыниʼ.

Ким Людмиланда няʼ нидиʼ Ленинград маркана Герценʼ нювмʼ нюбета институтхана тоходанавандиʼ мальӈгана торомдэйдинзь. Людмила Якутияхад товысь, яˮавлада хасавако Ненэциеˮ округхана, Хоседа Хардʼ ӈэсыхына илевысь.

1966 похона савоˮ ирий нюртей яляхана тюндиʼ ваеравыць. Поʼ хэˮмяхад Ким Андреевич институтмʼ ёльцеˮмахаданда Хорей Веранʼ тэвыць. Людмила тамна поʼ тоходанась, Ленинградхана хаись. Ӈамгэʼ пиркана вэсаконда хэванʼ тэвыць.

Тикы похот пыдиʼ ӈопой ӈэсыхына ӈока поˮ ямбанʼ ненэцяӈгатиʼ таромʼ хаˮаврамбихинзь. Ӈобкана манзаянʼ тэворцетыхыʼ, ныланаванзь ӈэдалёрцетыхыʼ, ӈацекыдиʼ сахарамбась вадабихинзь. Пыдиʼ школахана завучӈэ, директорӈэʼ тараӈаханзь. Хорей Верʼ ӈэсыхына ӈацекы тохоламбадаӈэ пенсиянʼ тарпвандиʼ ӈэсондʼ манзараӈаханзь. Ӈока хибямʼ тохоламбвэхэʼ, иландʼ табедамбавэхэʼ.

Тамна Ким Андреевич юˮ няхарˮ поˮ ямбанʼ тикы харданда нермʼ пэртяӈэ таравысь. Ӈэсыʼ терˮ хибярихиˮна таранаˮ серо тасламбись. Янда тер нядабасеты, нита вади тэри мунзипойˮ нида хаесетуˮ. Хусувэй сертʼ ивъерʼ сырта ненэцьʼ. Вэсакода пухуцямдаʼ етриʼ нядабасетыда.

Людмила Алексеевна — мята лэтамбада некоця. Пыда Якутияхана Олёкминской районхана соявы. Ӈацекы ӈэванда мальӈгана Тянямʼ нюбета нюдяко ӈэсыхына илевы. Нида невхыˮ похот ӈэрмʼ яхад переˮ, халяданаˮ ӈэвыць, ханевыˮ, тыдоʼ танявыць. Ӈобтикы ӈэрмʼ терӈэ толыˮ, Саха республикахана илеˮ. Ненэй ненэцяˮ тотревʼ хартоʼ яханандоʼ илеˮ. Харта — не туӈгусы. Тедаʼ Ненэциеˮ округ хареˮ яданда хая. Ненэцяˮ илмʼ, иландоʼ мэсыдмʼ торомдэйда.

Ӈэрмʼ яхадандиʼ паӈгдыхыʼ

Ким Андреевич сидндет повна пухуцяхаданда ӈарка. Ханяна ядабтавамда таремʼ вадеˮӈада:

— 1963 похона Ленинградхана нюртей поʼ тоходанаванзь товыˮ тохолкодиˮ поӈгана сэвтевась. Сядотако Людмила Ильнова таминда сейхани мэёвна еремясь.

Тикыʼ пуд нидиʼ сававна торомдавэхэнзь. Мэнена пирибтякомда пухуцяданда ханадась. Тевʼ ёльцяндʼ нидиʼ нядабась, хамедамбась матˮ юˮ поˮ ямбанʼ илеӈахаʼ. Пыдиʼ еˮэмняндиʼ мятиʼ терˮ — сямяндʼ таранидиʼ. Вонгуевхаʼ таремʼ тасламбидиʼ: «Мэёвна илева хусувэхэд пере». Нясъюмба, сахарамбая, хусувэй серкана хамедамбая помнандиʼ нидиʼ нядабихиʼ. Не нюдиʼ небянда, нисянда сехэрэвна илеванда серʼ миӈа. Ӈока поˮ ямбанʼ Коткиноʼ ӈэсыхына ӈацекыˮ садхана ервотаӈэ тара. Не нюндиʼ не ню Ирина ӈаниʼ тохолкода (ӈацекы тохорламбада). Нюти нюˮ мание маймбихиʼ.

Илевамдиʼ нидиʼ нядабась няхатиʼ маймбась минредиʼ. Ким Андреевич харта янда иламʼ тохоламби, паӈгота ханяд мимамʼ маˮлавы. 2017 похона нита няʼ Хоседа — Хардʼ мядырмахана ненадумдаˮмамʼ масибтевыць. Людмила вэсакоходанда ни хаюрˮ. Хорейверʼ яʼ тер ӈобтʼ маˮлась. Ӈока поˮ «Илебц» театрхана, «Ханебцёхона» сянакусь. Хуркариˮ маркаˮна мэкадˮ серкˮ пилиˮ тэворцеты.

Тамбирˮ ӈарка няхаюнаˮ маркана мале сидя юˮ самляӈг поˮ илеӈахаʼ. Тадʼ нерняʼ ӈодˮ иландиʼ сава ӈэя. Сензхаʼ ӈэяхаʼ.

Юлия Талееваʼ падвы


0

0

0

0

0

0



Темы